In een testament kan een executeur (vroeger ook wel executeur-testamentair genoemd) worden benoemd. Degene die in het testament als executeur wordt aangewezen hoeft deze benoeming niet te aanvaarden. Als hij de executele wel aanvaardt, heeft deze zich te houden aan de rechten en plichten zoals opgenomen in het testament en de wet. Het is daarom van belang om goed na te denken over de aanvaarding. Het is namelijk niet mogelijk om de taak zomaar naast u neer te leggen als u de functie eenmaal hebt aanvaard.
Het doel van deze twee taken is om de erfenis klaar te maken voor verdeling. Met andere woorden, als de executeur klaar is met zijn taken, dan kan het restant van de nalatenschap tussen de erfgenamen worden verdeeld. Het verdelen van de nalatenschap is geen taak van de executeur.
Wie is de executeur?
Een executeur kan een van de erfgenamen zijn, maar het kan ook een buitenstaander zijn. Denk daarbij aan een professional zoals een notaris of een accountant of juist een goede vriend van de testateur.
Soorten executeurs
Er bestaan verschillende soorten executeurs. De meest eenvoudige vorm is de executeur die enkel wordt belast met het regelen van de uitvaart, de zogenaamde begrafenisexecuteur, ook wel “eensterrenexecuteur” genoemd.
Wanneer de executeur niet alleen wordt belast met het regelen van de uitvaart, maar de volledige afwikkeling van de erfenis, dan zal de executeur de nalatenschap klaar moeten maken voor verdeling. We noemen deze executeur de beheersexecuteur, ook wel “tweesterrenexecuteur” genoemd. Dat betekent dat de executeur het beheer krijgt over de volledige erfenis. De executeur zal inzichtelijk moeten maken waar de nalatenschap uit bestaat en een boedelbeschrijving op moeten stellen. De executeur zal daarnaast de schulden van de nalatenschap moeten voldoen en de aangifte erfbelasting moeten indienen. Aan het einde van zijn taak legt de executeur rekening en verantwoording af aan de erfgenamen. De executeur draagt dan de erfenis over aan de erfgenamen, zodat de erfgenamen de erfenis kunnen verdelen.
De meest vergaande bevoegdheid heeft de executeur die ook afwikkelingsbewindvoerder is, de zogenoemde “driesterrenexecuteur”. Wanneer de executeur ook afwikkelingsbewindvoerder is dan mag de executeur de erfenis al het voorgaande doen en is hij bevoegd om de erfenis zelf te verdelen tussen de erfgenamen.
Wat is de rol van de executeur?
De executeur is belast met de afwikkeling van de nalatenschap. Op grond van de wet heeft de executeur twee belangrijke taken:
- het beheren van de nalatenschap;
- het voldoen van de schulden van de nalatenschap.
Het doel van deze twee taken is om de erfenis klaar te maken voor verdeling. Met andere woorden, als de executeur klaar is met zijn taken, dan kan het restant van de nalatenschap tussen de erfgenamen worden verdeeld. Het verdelen van de nalatenschap is geen taak van de executeur.
Wat wordt er bedoeld met het beheer van de nalatenschap? Dat de executeur die handelingen verricht die nodig zijn om de nalatenschap zoveel als mogelijk in stand te houden. Hierbij kan gedacht worden aan het opzeggen van abonnementen, het onderhouden van tot de nalatenschap behorende onroerende zaken en het verzekerd houden van goederen van de nalatenschap.
Tijdens de executele is alleen de executeur bevoegd om de nalatenschap te beheren. De erfgenamen staan dan feitelijk buiten spel. De kantonrechter kan daar in sommige gevallen een uitzondering op maken. De executeur vertegenwoordigt de erfgenamen gedurende zijn beheer, zowel in als buiten rechte.
De executeur zal daarnaast een boedelbeschrijving moeten opstellen. Dit is een overzicht van de omvang van de nalatenschap, van zowel de schulden als de baten. In de meeste testamenten staat een termijn opgenomen waarbinnen te de executeur de boedelbeschrijving moet opstellen. De executeur dient dit in ieder geval met bekwame spoed te doen. De executeur kan met de boedelbeschrijving ook de erfgenamen informeren over de omvang van de nalatenschap.
Zodra alle schulden in kaart zijn gebracht zal de executeur de schulden moeten voldoen. Wanneer er onvoldoende liquide middelen zijn om de schulden van de nalatenschap te voldoen, dan zal de executeur goederen van de nalatenschap moeten verkopen om de schulden alsnog te kunnen voldoen.
De executeur zal ook de aangifte erfbelasting moeten indienen.
Aan het einde van zijn taak legt de executeur rekening en verantwoording af aan de erfgenamen over het door hem gevoerde beheer over de nalatenschap. Hiermee brengt hij verslag uit van alle uitgaven en ontvangsten en over zijn werkzaamheden. Daarna draagt hij dus het beheer van de goederen over aan de erfgenamen.
Aansprakelijkheid executeur
De executeur is door de testateur benoemd om, met uitsluiting van de erfgenamen, de erfenis af te wikkelen. De executeur voert tijdens zijn taak het beheer over de nalatenschap. De executeur heeft daarbij een grote vrijheid, mits hij uiteraard de rechten en plichten zoals opgenomen in het testament in acht neemt. Daarnaast heeft de executeur een grote zorgvuldigheid in acht te nemen bij de uitoefening van zijn taak. Wanneer de executeur tekort schiet in de uitvoering van zijn taak en hij daarmee zijn zorgplicht schendt, dan kan de executeur aansprakelijk zijn voor de door de nalatenschap geleden schade.
Wat houdt die zorgplicht nu precies in? Dat is voor veel executeurs niet altijd duidelijk. Wat onder de zorgplicht wordt verstaan is per geval verschillend. In sommige gevallen is het heel duidelijk wat er onder de zorgplicht wordt verstaan. Iedere executeur zal begrijpen dat het belangrijk is om geen nieuwe schulden te maken. Abonnementen moeten daarom zo snel mogelijk worden opgezegd en openstaande facturen moeten zo snel mogelijk worden betaald. In sommige gevallen is het echter niet zo duidelijk, zeker niet voor niet professionele executeurs. Wat moet een executeur bijvoorbeeld doen met een aandelenportefeuille? Moeten de aandelen worden verkocht of juist niet? De executeur is ook verantwoordelijk voor het doen van de aangifte erfbelasting. Een executeur kan aansprakelijk zijn voor een onjuist ingediende aangifte. Het is als executeur daarom belangrijk om zo snel mogelijk goed zicht te krijgen op de omvang van de nalatenschap en waar nodig advies in te winnen van adviseurs.
Wanneer de executeur tekort is geschoten in zijn taak en de nalatenschap als gevolg van zijn handelen schade heeft geleden, dan kunnen de erfgenamen de executeur aansprakelijk stellen voor de geleden schade. Wanneer het niet lukt om hierover samen met de executeur tot afspraken te komen, dan zal de rechter moeten bepalen of de executeur inderdaad zijn zorgplicht heeft geschonden en of hij de geleden schade aan de nalatenschap moet vergoeden.
Ontslag executeur
Wanneer er een executeur is benoemd en de executeur heeft zijn benoeming aanvaard, dan is de executeur belast met de afwikkeling van de nalatenschap. Het kan voorkomen dat de erfgenamen de wens hebben dat de executeur zijn taken neerlegt. Dit kan niet zomaar. Alleen de kantonrechter kan de executeur ontslaan. Dit kan op eigen verzoek van de executeur of op verzoek van bijvoorbeeld de erfgenamen.
Wanneer de executeur om zijn eigen ontslag verzoekt, dan zal de kantonrechter dat verzoek meestal toewijzen. De nalatenschap is immers niet gebaat bij een executeur die zijn taak niet langer kan of wil uitoefenen.
Wanneer de erfgenamen een verzoek tot ontslag van de executeur doen dan zal de kantonrechter toetsen of er sprake is van een gewichtige reden voor ontslag. De erfgenamen kunnen de executeur namelijk niet zomaar laten ontslaan. Wanneer er meningsverschillen zijn of wanneer er wrijving bestaat tussen de executeur en de erfgenamen zal dat op zich niet voldoende zijn voor ontslag van de executeur. Er moet meer aan de hand zijn dan dat. De executeur moet ernstig tekortschieten in de uitoefening van zijn taken of er moet sprake zijn van ernstig wantrouwen tussen de executeur en de erfgenamen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer de executeur de erfgenamen structureel weigert van informatie te voorzien.
Wanneer de kantonrechter het verzoek tot ontslag van de executeur honoreert, dan kan de kantonrechter een opvolgend executeur benoemen als het testament in die mogelijkheid voorziet. Wanneer het testament niet in die mogelijkheid voorziet dan kan de kantonrechter geen opvolgend executeur benoemen. Dat betekent dat in dat geval de erfgenamen de nalatenschap gezamenlijk zullen moeten afwikkelen.
Beloning executeur
Als de testateur niets heeft bepaald over de beloning van de executeur, komt deze een vergoeding toe van 1% van de waarde van de nalatenschap. De testateur kan hiervan afwijken door bijvoorbeeld te bepalen dat de executeur geen recht heeft op loon of een ander bedrag
verkrijgt. Het is voor de executeur en voor belanghebbende mogelijk om aan de kantonrechter te verzoeken om de beloning aan te passen in het geval van onvoorziene omstandigheden.
De executele
Het zijn van executeur kan soms een belasting zijn. Het kan ook zo zijn dat u niet tevreden bent over de wijze waarop de executeur de nalatenschap verdeeld. Indien u problemen stuit, kunt u contact met één van onze specialisten opnemen.
