Een bijzondere uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant van 1 november 2023 (ECLI:NL:RBOBR:2023:5557).
Waar ging het om
Een inmiddels meerderjarige man is geboren uit ouders die al snel na zijn geboorte uit elkaar zijn gegaan. Daarna heeft hij (“de zoon”) nooit structureel contact met zijn vader gehad. Wel is hij ongeveer 16 jaar in gezinsverband opgevoed – met zijn halfbroertje – door zijn moeder en haar voormalige partner, zijn stiefvader (met wie de moeder een relatie kreeg toen hij 2 was). Toen zijn moeder en stiefvader uit elkaar gingen, heeft zich de hechte band tussen stiefvader en zoon voortgezet. Totdat hij uit huis ging, verbleef hij gedeeltelijk bij zijn stiefvader en zijn moeder. De stiefvader verzoekt de adoptie van zijn “stiefzoon”. De ouders van de zoon verzetten zich niet en de zoon wil het ook graag. Kan deze adoptie?
Samenlevingseis van 3 jaar
Hoewel de wet als voorwaarde stelt dat de stiefvader ten minste drie aaneengesloten jaren onmiddellijk voorafgaande aan de indiening van het verzoek met de moeder moet hebben samengeleefd en aan die voorwaarde niet is voldaan, ontvangt de rechtbank stiefvader toch in zijn verzoek. De wettelijke termijn van 3 jaar is ingesteld om sprake te laten zijn van een zekere bestendigheid van het gezin waarin het kind terecht komt. In deze specifieke situatie was al lange tijd sprake van een bestendige situatie. Immers de zoon heeft gedurende nagenoeg zijn gehele minderjarigheid in een bestendig gezinsverband geleefd met zijn moeder en stiefvader, welke bestendige situatie is voortgezet na de scheiding van moeder en stiefvader. Daarom gaat de rechtbank voorbij aan deze samenlevingseis.
Vereiste van minderjarigheid
Hoewel volgens de wet enkel een minderjarig kind kan worden geadopteerd en de zoon in kwestie al 27 is, stelt de rechtbank deze wettelijke eis buiten toepassing, omdat in deze situatie het minderjarigheidsvereiste in strijd is met artikel 8 EVRM. Uit dat artikel vloeit het beschermde recht op familie- en gezinsleven voort.
De rechtbank oordeelt dat onder bijzondere omstandigheden sprake kan zijn van inbreuk op bescherming van het familie- en gezinsleven. Dan moet er wel sprake zijn van zeer bijzondere omstandigheden in het gezinsleven van de meerderjarige en de aspirant-adoptiefouder. Dat is hier zo. De stiefvader vervult al ongeveer 25 jaar een vaderrol voor de zoon, waar de vader die rol zelf niet heeft vervuld. De zoon heeft aangegeven te kampen met psychische klachten die verband houden met zijn gevoel van afwijzing door de vader en het in juridisch opzicht met hem verbonden zijn. De rechtbank acht dit een zeer bijzondere omstandigheid. De zoon geeft aan nog last te hebben van stress- en woedeklachten die gerelateerd zijn aan de vader. Dat speelt juist nu steeds meer gelet op de toekomstplannen van de zoon en kinderwens van hem en zijn vriendin. De rechtbank stelt daarom ervan overtuigd te zijn geraakt dat het voor het psychisch welzijn van de zoon van wezenlijk belang is dat door de adoptie zijn juridische band met zijn vader wordt verbroken en dat de juridische band met zijn stiefvader wordt gevestigd.
Verder moet er een te begrijpen en te respecteren reden zijn voor het feit dat het adoptieverzoek niet tijdens de minderjarigheid is ingediend (ook wel de verschoonbare termijnoverschrijding genoemd). In deze casus was dit niet gebeurd omdat de moeder en stiefvader verkeerd waren geïnformeerd door hun notaris. Deze notaris had gemeld dat stiefouderadoptie alleen mogelijk was met volledige instemming van de vader. Omdat zij dachten dat vader niet zou instemmen en zij een confrontatie met de vader te belastend vonden voor de zoon is een adoptieverzoek toen niet ingediend. Ook niet omdat toen nog pogingen werden gedaan om de band tussen de zoon en zijn vader te herstellen. De moeder en stiefvader waren bang dat een adoptieverzoek deze pogingen zouden kunnen doorkruisen. Zij dachten daarom dat het beter was voor de zoon om later zodra hij meerderjarig zou zijn zelf de eventuele keuze voor adoptie te laten maken. De rechtbank acht deze geschetste omstandigheden voldoende om een verschoonbare termijnoverschrijding aan te nemen.
Uitspraak
Tot tevredenheid van alle betrokken wordt het verzoek van stiefvader toegewezen.
Eind goed al goed.
Wilt u meer weten over een adoptieverzoek (ook bij meerderjarigheid)? Neem dan vooral contact op met ons kantoor. Wij helpen u graag verder.

