In de Tweede Kamer zijn vragen aan minister Weerwind gesteld over de rechtsgeldigheid van testamenten die niet door de overledene zijn ondertekend. In de wet staat dat een testament ondertekend moet zijn om geldig te zijn. De minister is niet bereid om de wet te veranderen.
De kamervragen werden gesteld naar aanleiding van het overlijden van de Amsterdamse straatfotograaf Theo Niekus. Hij overleed plotseling aan een hartstilstand, nog voordat hij zijn handtekening onder zijn testament kon zetten. Er was wel een conceptversie van een testament opgesteld door een notaris, waarin hij zijn partner tot erfgenaam benoemde. De heer Niekus leefde samen met zijn partner, maar was niet met haar getrouwd. Door zijn overlijden vererfde zijn nalatenschap volgens de wet. Zijn hele erfenis kwam daarmee toe aan zijn familieleden. Zij hebben het huis van de heer Niekus verkocht, terwijl de partner dat huis voor artistieke doeleinden wilde openstellen. De partner wist zeker dat de heer Niekus dat zo had gewild, maar kreeg van de rechter dus geen gelijk, omdat er geen getekende uiterste wilsbeschikking was.
De minister geeft aan dat het voor de rechtszekerheid en voor de bescherming van de erflater van groot belang is dat het testament ten overstaan van een notaris wordt ondertekend. De tussenkomst van de notaris waarborgt vrije wilsvorming. Alleen dan bestaat er zekerheid dat de uiterste wil van de erflater overeenkomt met het concept op het moment van zijn overlijden.
De minister stelt dat het aan de rechter is om in individuele gevallen te beslissen of er onder bijzondere omstandigheden voorbij kan worden gegaan aan de verplichte ondertekening van een testament. Tot op heden is dat in de rechtspraak echter nog niet gebeurd. In vergelijkbare zaken, waarin de erflater overleed voordat hij het testament kon ondertekenen, oordeelden rechtbanken steeds dat dit concepttestament niet geldig was.
Willen de door de wet of een eerder testament aangewezen erfgenamen de nalatenschap toch afwikkelen op de manier zoals in het niet ondertekende concepttestament is vermeld, dan is dat onder omstandigheden wel mogelijk. De erfgenamen moeten het daar wel over eens zijn. Verder is het niet risicoloos; het kan zijn dat er meer belasting verschuldigd is. Het is dan verstandig om goed te kijken naar de vraag of een beroep kan worden gedaan op de uitvoering van een zogeheten “informele wil”. Dat biedt mogelijkheden om onder voorwaarden een tegemoetkoming te krijgen voor de extra verschuldigde schenkbelasting en overdrachtsbelasting, die door het afwikkelen verschuldigd wordt.
Voor meer informatie over de werking van concepttestamenten, kunt u contact opnemen met één van de erfrechtadvocaten van SCG.
