Wanneer de nalatenschap door een of meer erfgenamen beneficiair is aanvaard moet de nalatenschap in principe worden vereffend op grond van de wet. Dat is een bepaalde manier van afwikkelen van de nalatenschap. De erfgenamen treden dan gezamenlijk op als vereffenaar.
Wanneer er bij testament een executeur is benoemd, dan hoeft er niet te worden vereffend als de executeur een zogenaamde ruimschootsvoldoendeverklaring kan afgeven. Dit is een verklaring, waaruit blijkt dat de nalatenschap voldoende middelen bezit om de schulden te kunnen voldoen. Kan de executeur dat niet aantonen, dan eindigt daarmee zijn taak en dienen de erfgenamen gezamenlijk als vereffenaar de nalatenschap te vereffenen.
De vereffening van de nalatenschap dient ter bescherming van de belangen van de schuldeisers van de nalatenschap. De vereffening is daarmee redelijk te vergelijken met het faillissement van een onderneming.
Soorten vereffeningen
Er bestaat een tweetal vereffeningen: de “lichte vereffening” en de “zware vereffening”. Als de erfgenamen samen als vereffenaars optreden na een beneficiaire aanvaarding, dan is de lichte vereffening van toepassing. Er gelden dan minder zware regels dan bij de zware vereffening. De zware vereffening is van toepassing als de rechter een vereffenaar heeft benoemd.
Ook als de nalatenschap niet beneficiair is aanvaard, kan er sprake zijn van een vereffening. In dat geval moet de rechter een vereffenaar hebben benoemd.
Er zijn meerdere redenen om een vereffenaar te laten benoemen. Bijvoorbeeld als de nalatenschap niet wordt beheerd of als er al wordt overgegaan tot verdeling voordat de schulden zijn betaald. Ook is het wel eens verstandig om bij een ingewikkelde nalatenschap een professional de afwikkeling te laten verzorgen. Hoewel iemand die beneficiair aanvaardt in principe niet aansprakelijk is met zijn of haar eigen vermogen voor de schulden van de nalatenschap, kan dit wel zijn als iemand de vereffening zelf niet goed uitvoert.
De rol van de vereffenaar
Een door de rechtbank benoemde vereffenaar beheert en vereffent de nalatenschap. Dat houdt in dat de vereffenaar volgens bepaalde regels de nalatenschap klaar maakt voor verdeling tussen de erfgenamen.
De vereffenaar start met het maken van een inventarisatie van de nalatenschap. De vereffenaar zal daarvoor moeten beschikken over de volledige administratie van de overledene. Op basis van die administratie zal de vereffenaar een boedelbeschrijving opstellen. Dit is een overzicht van de samenstelling van de nalatenschap, zowel van de bezittingen als de schulden. Zo weet de vereffenaar of de nalatenschap positief of negatief is.
De vereffenaar zal vervolgens de schuldeisers van de nalatenschap moeten oproepen. Met sommige schuldeisers zal de vereffenaar snel bekend zijn, maar mogelijk zullen niet alle schulden blijken uit de administratie van de overledene. Daarom worden de schuldeisers ook openbaar opgeroepen door een plaatsing van een oproep in de Staatscourant.
Wanneer de schuldeisers in kaart zijn gebracht maakt de vereffenaar een (voorlopige) uitdelingslijst op, dit is een overzicht van de bezittingen en een beschrijving van de schuldeisers, wat zij krijgen en in welke volgorde. Deze lijst wordt samen met de boedelbeschrijving ter inzage neergelegd bij de kantonrechter.
Gedurende de vereffening voert de vereffenaar het beheer over de nalatenschap, met uitsluiting van de erfgenamen. Dat betekent dat de vereffenaar onder andere vorderingen int, de goederen van de nalatenschap onderhoudt, abonnementen opzegt en het verzekeren of verzekerd houden van de goederen van de nalatenschap.
Een vereffenaar verkoopt eventueel goederen van de nalatenschap om de schulden mee te kunnen betalen. Dat gebeurt zoveel mogelijk in overleg met de erfgenamen.
Voor de uitvoering van zijn taken heeft de vereffenaar recht op loon. Dat wordt door de kantonrechter vastgesteld.
Rekening en verantwoording
Aan het einde van zijn taak legt de vereffenaar rekening en verantwoording af. Deze rekening en verantwoording deponeert de vereffenaar meestal samen met de definitieve uitdelingslijst bij de kantonrechter. Als iemand het daar niet mee eens is, kan deze binnen één maand in verzet. De kantonrechter beslist dan. Als de uitdelingslijst verbindend is, betaalt de vereffenaar de schuldeisers en draagt hij het beheer van het restant over aan de erfgenamen.
Aansprakelijkheid vereffenaar
De vereffenaar is door de rechter benoemd om, met uitsluiting van de erfgenamen, de erfenis af te wikkelen. De vereffenaar voert tijdens zijn taak het beheer over de nalatenschap. De vereffenaar moet daarbij de wettelijke regels voor de vereffening in acht nemen. De vereffenaar moet een grote zorgvuldigheid in acht te nemen bij de uitoefening van zijn taak, zeker wanneer de vereffenaar een professional is. Wanneer de vereffenaar tekort schiet in de uitvoering van zijn taak en hij daarmee zijn zorgplicht schendt, dan kan de vereffenaar aansprakelijk zijn voor de door de nalatenschap geleden schade. De vereffenaar kan zelfs in privé aansprakelijk zijn voor de geleden schade wanneer het tekortschieten in zijn functioneren ernstig en verwijtbaar is.
Wanneer de vereffenaar tekort is geschoten in zijn taak en de nalatenschap als gevolg van zijn handelen schade heeft geleden, dan kunnen de erfgenamen of schuldeisers de vereffenaar aansprakelijk stellen voor de geleden schade. Wanneer het niet lukt om hierover samen met de vereffenaar tot afspraken te komen, dan zal de rechter moeten bepalen of de vereffenaar inderdaad zijn zorgplicht heeft geschonden en of hij de geleden schade aan de nalatenschap of aan de schuldeisers moet vergoeden.
Ontslag vereffenaar
Wanneer een vereffenaar is benoemd door de rechtbank, dan is de vereffenaar belast met de afwikkeling van de nalatenschap. Het kan voorkomen dat de vereffenaar zijn taken niet naar behoren uitoefent. In dat geval is het mogelijk om de rechter te vragen om ontslag van de vereffenaar. Dit kan op eigen verzoek van de vereffenaar of op verzoek van bijvoorbeeld de erfgenamen of andere belanghebbenden zoals een schuldeiser.
Wanneer de vereffenaar om zijn eigen ontslag verzoekt, dan zal de rechter dat verzoek meestal honoreren. De nalatenschap is immers niet gebaat bij een vereffenaar die zijn taak niet langer kan of wil uitoefenen. Wanneer bijvoorbeeld de erfgenamen een verzoek tot ontslag van de vereffenaar doen dan zal de rechter toetsen of er sprake is van een gewichtige reden voor ontslag. De erfgenamen kunnen de vereffenaar namelijk niet zomaar laten ontslaan. Het komt voor dat de erfgenamen het niet eens zijn met de persoon van de vereffenaar. Zij hadden liever gezien dat iemand anders tot vereffenaar was benoemd. Dat is echter niet voldoende voor ontslag. Ook wanneer er meningsverschillen zijn of wanneer er wrijving bestaat tussen de vereffenaar en de erfgenamen zal dat niet voldoende zijn voor ontslag van de vereffenaar. Er moet meer aan de hand zijn dan dat. De vereffenaar moet ernstig tekortschieten in de uitoefening van zijn taken of er moet bijvoorbeeld sprake zijn van belangenverstrengeling. Wanneer de rechter het verzoek tot ontslag van de executeur honoreert, dan kan de rechter een opvolgend vereffenaar benoemen.
Beloning vereffenaar
Wanneer de erfgenamen de nalatenschap vereffenen omdat er beneficiair is aanvaard, hebben zij geen recht op loon. Een door de rechter benoemde vereffenaar heeft wel recht op loon. Meestal wordt daarbij aansluiting gezocht bij de zogeheten Recofa-richtlijn. Dit is een richtlijn, waarin onder meer het uurtarief van een vereffenaar is geregeld. De kantonrechter stelt uiteindelijk het salaris van de vereffenaar vast.
Vereffening nalatenschap regelen
Indien u vragen heeft over de vereffening van een nalatenschap, neem dan gerust contact met ons op om uw situatie met ons te bespreken.
