Als u erfgenaam bent, denkt u waarschijnlijk niet meteen aan de verschillende manieren waarop u de erfenis kunt aanvaarden. Dat is begrijpelijk, want er komt ineens veel op u af. De manier waarop u de erfenis aanvaardt, kan echter wel risico’s met zich brengen.
De wet bepaalt dat een erfgenaam een nalatenschap 1) “zuiver” kan aanvaarden, 2) kan aanvaarden onder het voorrecht van een boedelbeschrijving (ook wel “beneficiaire aanvaarding” genoemd) of 3) kan verwerpen. Een zuivere aanvaarding kan op twee manieren plaatsvinden, namelijk door het afleggen van een verklaring van zuivere aanvaarding bij de griffie van de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene of door het verrichten van een zogeheten daad van zuivere aanvaarding. Van dat laatste is sprake als de erfgenaam bijvoorbeeld goederen van de nalatenschap vervreemdt of goederen op een andere manier aan het verhaal van schuldeisers onttrekt.
Het gevolg van zuivere aanvaarding is dat de erfgenaam ook met zijn eigen vermogen aansprakelijk wordt voor de schulden van de nalatenschap.
Vóór 2016 werd een erfgenaam in principe al geacht zuiver te aanvaarden, als hij of zij over één of meer goederen van de nalatenschap beschikte. Dat leidde vaak tot discussies over de vraag of deze erfgenaam door een simpele handeling al aansprakelijk werd voor alle schulden van de nalatenschap. De wet is toen veranderd. Een daad van zuivere aanvaarding wordt nu alleen nog aangenomen als daarmee de belangen van schuldeisers worden geraakt.
Het komt in de praktijk best veel voor dat een erfgenaam bewust zuiver aanvaardt door dat aan de notaris te verklaren, omdat hij of zij er van uit gaat dat de nalatenschap toch wel ruimschoots positief is en hij of zij zelf geen risico loopt. Toch is het ook in die situatie verstandig om een beneficiaire aanvaarding te overwegen.
Een zuivere aanvaarding leidt tot een directe aansprakelijkheid voor de schulden van de nalatenschap. De schuldeisers hoeven vaak niet te wachten op de afwikkeling van de nalatenschap om de schulden te verhalen op het eigen vermogen van de zuiver aanvaardende erfgenaam. Ook kan er sprake zijn van onverwachte of niet bekende schulden, waardoor de nalatenschap mogelijk toch negatief wordt.
Erfgenamen denken in dat laatste geval vaak dat de Wet bescherming erfgenamen tegen schulden (Wet BETS) hen wel voldoende beschermt. Deze wet biedt de mogelijkheid om de kantonrechter te verzoeken te worden gemachtigd om alsnog beneficiair te mogen aanvaarden. Dat kan alleen als het gaat om een schuld die de erfgenaam niet kende of behoorde te kennen. Vooral dat laatste is ingewikkeld; wanneer wordt een erfgenaam geacht een schuld te kennen? Daarnaast is de termijn waarbinnen het verzoek moet worden gedaan kort. Deze is namelijk maar drie maanden nadat de schuld bekend werd.
Vaak laten erfgenamen een beneficiaire aanvaarding achterwege vanwege twee redenen. Een beneficiaire aanvaarding kan alleen door het afleggen van een daartoe strekkende verklaring bij de griffie van de rechtbank of bij de notaris. Dat kost vaak zo’n € 150,= extra. Het voordeel van het voorkomen van een risico van een eigen aansprakelijkheid weegt echter vaak op tegen dit geringe financiële nadeel.
Ook wordt wel gezegd dat een beneficiaire aanvaarding de afwikkeling van de nalatenschap veel moeilijker maakt. Er moet dan namelijk in principe worden vereffend. De vraag is een of een dergelijke vereffening wel zoveel moeilijker is dan wanneer er zuiver wordt aanvaard. Ook dan zullen de schulden van de nalatenschap gewoon moeten worden betaald. De wet stelt erfgenamen die beneficiair aanvaarden daarnaast ook nog eens vrij van een heel aantal verplichtingen, zodat de in de praktijk genoemde lichte vereffening vaak minder ingewikkeld is dan op voorhand wordt gedacht.
De voordelen van een beneficiaire aanvaarding wegen vrijwel altijd op tegen de risico’s van een zuivere aanvaarding. Laat u op voorhand dan ook goed informeren als u voor deze keuze komt te staan, zodat u niet onbedoeld geconfronteerd wordt met een aansprakelijkheid met uw eigen vermogen.
Als u meer informatie over dit onderwerp wenst, kunt u contact opnemen met een van onze erfrechtadvocaten.
