Wanneer een man zijn zaad doneert aan een vrouw ten behoeve van een IVF-traject en zij raakt daardoor in verwachting, leidt dit tot de vraag of de man ook juridisch als vader kan worden aangemerkt.
De zaak
Het Hof ’s-Hertogenbosch boog zich laatst over een kwestie over dit onderwerp. De vrouw in kwestie raakt via een ivf-traject zwanger. Het zaad was afkomstig van haar partner. Nog voor het einde van de zwangerschap beëindigen partijen hun relatie. In 2018 wordt de zoon van partijen geboren. De vrouw heeft als moeder van rechtswege het ouderlijk gezag. Een niet met de moeder gehuwde man niet; hij wordt niet automatisch als juridische vader aangemerkt. Daarvoor is erkenning vereist, maar de vrouw wilde hem dat niet toestaan. In de procedure bij de rechtbank verzocht de man daarom aan hem vervangende toestemming te verlenen om het kind te mogen erkennen. De rechtbank wees dit toe. De vrouw was het daar niet mee eens en ging in hoger beroep.
Het hof heeft zich gebogen over de vraag of de man wel bevoegd is om een verzoek tot vervangende erkenning voor te leggen. Een interessante vraag. Vast staat dat de “verwekker” van een kind de rechter kan vragen om dat kind te mogen erkennen. Als de man niet de “verwekker” is, maar wel de biologische vader, geldt als extra voorwaarde dat de man een nauwe persoonlijke band met het kind moet hebben. Heeft hij dat niet, dan kan hij geen erkenning vragen.
Uit de wet volgt dat een man als verwekker wordt aangemerkt als het kind op natuurlijke wijze samen met de moeder is ontstaan. Valt een zwangerschap via een ivf-traject daar ook onder? Volgens het hof niet, zelfs al is er dus sprake van het zaad van een bekende.
Er bestaat geen twijfel over het feit dat het biologische materiaal van de man wel heeft geleid tot de zwangerschap, dus biologisch vader is hij wel.
Omdat de relatie al was verbroken voordat het kind geboren werd, had hij nog geen nauwe persoonlijke band met het kind kunnen opbouwen. Het hof sluit niettemin aan bij de bedoelingen van partijen. Het was wel de bedoeling dat zij samen als ouders zouden optreden. Het hof spreekt over “intended family life”. Daarmee mag de man zijn verzoek dus aan de rechter voorleggen.
Het hof komt echter niet tot toewijzing. De relatie was verbroken na een aantal heftige gebeurtenissen, waarbij de vrouw zelfs onderdook in een vrouwenopvang. De man wordt strafrechtelijk vervolgd voor zijn gestelde misdragingen tegen de vrouw. Dat geeft het hof aanleiding om de vrouw te volgen in haar visie dat de kans groot is dat de vrouw ten gevolge van de erkenning in een zodanig onevenwichtige psychische toestand komt te verkeren dat zij niet in staat is om het kind een stabiel opvoedingsklimaat te bieden. In het belang van het kind wordt het verzoek van de man afgewezen.
Heb je vragen over juridische vaderschap bij ivf. Neem dan contact op met Nickie Groen.
